Joanna Tyrowicz: Stopy procentowe w Polsce powinny być znacznie wyższe
Joanna Tyrowicz: stopy w Polsce powinny być dużo wyższe, a komunikacja RPP ostrzejsza
Członkini RPP Joanna Tyrowicz ocenia, że w Polsce stopy procentowe powinny być wyraźnie wyższe, a komunikacja rady powinna być na tyle jastrzębia, by nie było wątpliwości, że podwyżka nie ma jednorazowego charakteru. Jej zdaniem bank centralny powinien jasno dać sygnał, że koszt pieniądza zostanie podniesiony tyle razy, ile będzie trzeba, aby sprowadzić inflację do celu.
Tyrowicz przypomniała, że już latem rok temu uważała poziom stóp za zbyt niski wobec inflacji. Dziś, przy niższych stopach i niepokojących sygnałach cenowych, jej ocena jest jeszcze bardziej zdecydowana. Podkreśla, że nie mówi o klasycznym cyklu podwyżek, lecz o twardym zobowiązaniu w polityce pieniężnej.
W jej ocenie szczególnie niepokoi wzrost cen usług oraz PPI, czyli inflacji producentów. Wskazuje też, że zachowanie cen żywności było jednorazowym czynnikiem, ale w kolejnych miesiącach można oczekiwać dynamik powyżej długookresowych średnich, także z powodu efektów bazy.
Zdaniem Tyrowicz nawet założenie spokojniejszej sytuacji geopolitycznej i tańszej ropy nie wystarcza, by ignorować wzrost cen usług. Dodała, że RPP od kwietnia do października odrzucała jej wniosek o podwyżkę stóp o 100 pb, a w tym czasie utrzymywano stopę referencyjną na poziomie 3,75 proc.
Ekonomistka zwraca uwagę, że inflacja bazowa w październiku 2026 r. spadła poniżej 3 proc. i wyniosła 2,9 proc., ale jej zdaniem jeden lepszy odczyt nie zmienia szerszego obrazu. W październiku 2026 r. główny wskaźnik CPI wyniósł 2,9 proc. rdr., wobec 4,1 proc. rdr. miesiąc wcześniej.
Tyrowicz uważa, że największym ryzykiem jest przyzwyczajenie społeczeństwa do wyższej inflacji, bliżej 3,5 proc. niż 2,5 proc. Jej zdaniem to efekt zbyt konsekwentnego rozmywania celu inflacyjnego. Przypomina, że od sześciu lat nie było średniorocznej inflacji na poziomie 2,5 proc., a przy nietypowym zachowaniu cen paliw w 2019 r. można mówić o siedmiu latach.
Według członkini RPP procesy cenowe wyglądają dziś mniej korzystnie niż rok temu. Wtedy sygnalizowały wygasanie inflacji, a stopy były wyraźnie wyższe. Od lipca 2025 r. RPP obniżyła stopę referencyjną o 125 pb. z 5,0 proc., co dodatkowo zmienia punkt odniesienia dla dalszej polityki pieniężnej.
Tyrowicz podkreśla też, że obecny cykl koniunkturalny jest nietypowy. Mimo że szczyt cyklu minął, inwestycje przyspieszają, częściowo dzięki wydatkom z KPO oraz środków SAFE. Jej zdaniem większy popyt w sektorze publicznym napędza także inwestycje prywatne, bo firmy muszą zwiększać moce, by realizować kontrakty.
W jej ocenie widać to w kredycie inwestycyjnym i leasingowym. Słabnie jedynie kredyt obrotowy, bo trzeci kwartał z rzędu rośnie płynność firm. Jednocześnie PPI rośnie dziesiąty miesiąc z rzędu, a po wyłączeniu energii również utrzymuje się wzrost, co sugeruje narastające bariery podażowe.
Ekonomistka uważa, że spowolnienie dynamiki płac może być przejściowe. Wskazuje na nasilające się deficyty pracowników, przyspieszającą inflację oraz wysoki poziom wskaźnika presji na podwyżki w Szybkim Monitoringu NBP. Jej zdaniem zachowanie płac wygląda jak cisza przed burzą, a trend wynagrodzeń może się odwrócić.
Tyrowicz ocenia też, że oczekiwania inflacyjne konsumentów są odkotwiczone. Wysokie są również oczekiwania firm, zarówno wobec kosztów własnych, jak i planowanych podwyżek cen. Zwraca uwagę, że to osłabia zakotwiczenie inflacji przy celu i utrudnia szybkie uspokojenie sytuacji cenowej.
W jej analizie ważna jest także struktura CPI. Nietypowe wzrosty cen energii dotąd równoważyły spadające ceny żywności, ale te mechanizmy, jej zdaniem, się kończą. Ceny towarów wróciły do średniej długookresowej, a ślady tak zwanego drugiego szoku chińskiego, który obniżał ceny w tej kategorii w zeszłym roku, zniknęły.
W usługach ceny przyspieszyły i rosną trzykrotnie powyżej długookresowej średniej. Jednocześnie rośnie popyt na usługi, co według Tyrowicz pokazuje brak bariery popytowej. To jeden z powodów, dla których opowiada się za mocniejszą reakcją banku centralnego.
Istotnym tematem pozostaje też polityka fiskalna. Tyrowicz uważa, że sama ekspansja budżetowa utrudnia ocenę sytuacji, a przy skali i trwałości wydatków trudno lekceważyć ich wpływ na gospodarkę i warunki prowadzenia polityki pieniężnej. Jej zdaniem RPP powinna odpowiadać na pytanie, jak wydatki publiczne wpływają na inflację i czy osłabia się ich oddziaływanie.
Krytycznie ocenia również dokumenty przygotowywane przez bank centralny, w tym Założenia polityki pieniężnej i opinię do projektu budżetu. Twierdzi, że obecny kształt tych materiałów ma niewielką wartość poznawczą i nie pokazuje sposobu myślenia RPP. Jej zdaniem wcześniejsze wersje były znacznie pełniejsze i lepiej tłumaczyły decyzje rady.
Tyrowicz poinformowała także, że w 2026 r. może pojawić się niewielki zysk NBP. Wyjaśnia, że niższe stopy procentowe obniżają koszty odsetkowe, choć jednocześnie złoty jest słabszy niż przed rokiem. Wskazuje też, że zarząd NBP w poprzednich latach rozwiązał rezerwę rewaluacyjną, którą według niej warto odbudować, zwłaszcza jeśli złoty w przyszłości się umocni.
Źródła